{"id":17715,"date":"2012-11-26T10:38:00","date_gmt":"2012-11-26T09:38:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new2023.centrumjudaicum-berlin.de\/?post_type=portfolio&#038;p=17715"},"modified":"2023-12-13T12:36:41","modified_gmt":"2023-12-13T11:36:41","slug":"moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie","status":"publish","type":"portfolio","link":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/","title":{"rendered":"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"17715\" class=\"elementor elementor-17715\" data-elementor-post-type=\"portfolio\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-54a959c elementor-section-height-min-height elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"54a959c\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a616cd2\" data-id=\"a616cd2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-23dd888 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"23dd888\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-34eff6a\" data-id=\"34eff6a\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ea089a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5ea089a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9438488 elementor-widget elementor-widget-post-info\" data-id=\"9438488\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"post-info.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-2b8dd84 elementor-inline-item\" itemprop=\"datePublished\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-post-info__item-prefix\">ab dem<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<time>26. November 2012<\/time>\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-37d9fd9\" data-id=\"37d9fd9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eed8a1e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"eed8a1e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>kuratiert von Eva-Maria Thimme<br \/>unter Mitarbeit von Frauke Mankartz<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1199158 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"1199158\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-21f701c\" data-id=\"21f701c\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cb0b25d elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"cb0b25d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-84663b5\" data-id=\"84663b5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a2aaef6 elementor-widget-divider--view-line_text elementor-widget-divider--element-align-left elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"a2aaef6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-af99e74 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"af99e74\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Moses Mendelssohn<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bbb28a8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"bbb28a8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Man nannte ihn den \u201ePhilosophen von Deutschland\u201c und kaum ein auf seine Reputation bedachter Gelehrter vers\u00e4umte die Gelegenheit, die Bekanntschaft Mendelssohns zu machen oder zumindest mit ihm zu korrespondieren. Die Bewunderung galt dem Universalgelehrten, der wie selbstverst\u00e4ndlich als orthodoxer Jude lebte und sich zugleich bem\u00fchte die j\u00fcdische Tradition auf die H\u00f6he der \u2013 aufgekl\u00e4rten \u2013 Zeit zu heben. Doch das Bild der Freunde und Sympathisanten Mendelssohns bliebe unvollst\u00e4ndig ohne die Erw\u00e4hnung seiner entschiedenen Widersacher, die hinsichtlich ihrer Motive und Ziele kaum gegens\u00e4tzlicher vorstellbar sind.<\/p><p>Die Ausstellung der Stiftung Neue Synagoge Berlin \u2013 Centrum Judaicum wird an ausgew\u00e4hlten Exponaten die faszinierende Pers\u00f6nlichkeit Moses Mendelssohns sowie das Wirken des j\u00fcdischen Aufkl\u00e4rers beleuchten. Dabei stellt sie nicht nur zahlreiche Bewunderer aus B\u00fcrgertum und Adel vor, sondern lenkt erstmals den Focus auf die gegens\u00e4tzlichen Stimmungen seiner j\u00fcdischen Kritiker, die ihn als Totengr\u00e4ber des traditionellen Judentums, seiner Identit\u00e4t und Wertvorstellungen verachteten.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-6e651ef elementor-section-full_width elementor-reverse-mobile elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6e651ef\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e88849f\" data-id=\"e88849f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e7ef2c8 elementor-widget-divider--view-line_text elementor-widget-divider--element-align-left elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"e7ef2c8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fc6c644 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"fc6c644\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Moses Mendelssohn<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b63b70f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b63b70f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zum ersten Mal zeigt die Stiftung Neue Synagoge Berlin \u2013 Centrum Judaicum einen erhalten gebliebenen Stiftungsring von 1791 mit dem Bildnis Moses Mendelssohns, den sich die sieben Mitglieder der f\u00fcnf Jahre nach dem Tod Mendelssohns gegr\u00fcndeten ,,Gesellschaft der Freunde\u201d als Zeichen ihrer Verbundenheit anfertigen lie\u00dfen.<\/p><p>Wertvolle Zeugnisse aus der J\u00fcdischen Gemeinde Berlins, darunter zwei Synagogenleuchter aus der \u201cAlten Synagoge\u201d in der Heidereutergasse aus der Zeit Moses Mendelssohns sowie B\u00fccher und Autographen, Flugbl\u00e4tter und Briefe, Portr\u00e4ts der Protagonisten und Ansichten des sich zur europ\u00e4ischen Gro\u00dfstadt wandelnden Berlin verm\u00f6gen ein anschauliches Bild von den religi\u00f6sen und politisch-philosophischen Kontroversen der Zeit zu geben, in deren Zentrum, ganz gegen seine Absicht, Moses Mendelssohn stand.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1a1ac98\" data-id=\"1a1ac98\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb86336 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"eb86336\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-0f53529 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0f53529\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-77f8cad\" data-id=\"77f8cad\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-17ff35d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"17ff35d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ende &amp; Anfang<br>\n<em>Befreit im \u201eHaus des Henkers\u201c<\/em><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-23905fe elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"23905fe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Moses Mendelssohn \u2013 an ihm schieden und scheiden sich, wie kaum an einer anderen Pers\u00f6nlichkeit der neueren j\u00fcdischen Geschichte, die Geister.<br \/>Verehrten ihn die einen als Wegbereiter von Emanzipation und b\u00fcrgerlicher Gleichberechtigung der deutschen Juden sowie deren Teilhabe am kulturellen, intellektuellen und politischen Leben ihres Landes, so verachteten ihn die anderen als Totengr\u00e4ber des traditionellen Judentums, seiner Identit\u00e4t und Wertevorstellungen. Im R\u00fcckblick zeigt sich, da\u00df Mendelssohn den schmalen Grat zwischen gesetzestreuem Judentum und s\u00e4kularer b\u00fcrgerlicher Existenz beschritt \u2013 nicht alle vermochten ihm auf diesem Weg zu folgen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e04bc77 elementor-section-full_width elementor-reverse-mobile elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e04bc77\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-68ccf94\" data-id=\"68ccf94\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4952753 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"4952753\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ccd63d5 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ccd63d5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Moses Mendelssohn<br>\nJ\u00fcdische Gegner<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e54b4b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5e54b4b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>In der an Verfolgungen und Vernichtungen so reichen j\u00fcdischen Geschichte f\u00e4llt das 17. Jahrhundert als besonders dramatisch-d\u00fcstere Epoche auf. Nicht allein, dass Juden zwangsl\u00e4ufig in die Wirren des 30j\u00e4hrigen Krieges (1618\u20131648) einbezogen wurden \u2013 vornehmlich in den westlichen Gebieten des Zarenreiches \u2013 fiel der Gro\u00dfteil der j\u00fcdischen Gemeinden den Pogromen w\u00e4hrend der Kosakenaufst\u00e4nde zwischen 1648 und 1660 zum Opfer. Und selbst die Gemeinden, die von \u00e4u\u00dferlichem Drangsal verschont blieben, sahen sich einer jahrzehntelangen Zerrei\u00dfrobe ausgesetzt: die von Sabbatai Zwi ausgel\u00f6ste messianische Bewegung fand weltweit begeisterte Anh\u00e4nger \u2013 aber auch erbitterte Gegner. Nach Sabbatai Zwis \u00dcbertritt zum Islam und seinem Tod 1676 wachte die Orthodoxie \u00fcber die strikte Einhaltung der j\u00fcdischen Tradition, trat allen mystischen Str\u00f6mungen entgegen und untersagte jegliche Erneuerung hinsichtlich der religi\u00f6sen Praxis oder des tagt\u00e4glichen Lebens. Trotz der immensen Verluste an Gelehrten und ungeachtet einer tiefgreifenden Zerr\u00fcttung der Gemeindestrukturen lag das Zentrum des orthodoxen Rabbinismus vor allem in Polen, von wo aus die westeurop\u00e4ischen Gemeinden mit Rabbinern \u00bbversorgt\u00ab wurden. Und gerade aus dem Kernland der polnischen Orthodoxie sollte um die Wende zum 18. Jahrhundert eine neue mystische Bewegung hervorgehen: der Chassidismus, eine von \u00bbeinfachen\u00ab Gl\u00e4ubigen getragene, betont nicht-intellektuelle Fr\u00f6mmigkeit.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6496841\" data-id=\"6496841\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60105ab elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"60105ab\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2a7431c elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2a7431c\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-54185a8\" data-id=\"54185a8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0d5c609 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"0d5c609\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-73200a7\" data-id=\"73200a7\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1a23e71 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"1a23e71\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fe014ca elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"fe014ca\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Die junge<br>\nj\u00fcdische Gemeinde zu Berlin<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5c72439 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5c72439\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ein Jahrhundert nach der Vertreibung der Juden aus der Mark Brandenburg und Berlin konnte sich 1671 eine neue j\u00fcdische Gemeinde konstituieren: sie bestand aus 50 Familien, die zu den 1670 aus Wien ausgewiesenen Juden geh\u00f6rten, denen die Niederlassung in Berlin gestattet worden war. Ausschlaggebend war hier das Bestreben des Gro\u00dfen Kurf\u00fcrsten, Aufbau und Entwicklung seiner immer noch unter den Verw\u00fcstungen des 30j\u00e4hrigen Krieges stehenden Residenz durch die Ansiedlung von Zuwanderern zu f\u00f6rdern. Neben calvinistischen B\u00f6hmen und Protestanten aus Salzburg bildeten Hugenotten und Juden die wichtigsten Gruppen: die franz\u00f6sischen Fl\u00fcchtlinge waren 1685 ins Land gerufen worden und z\u00e4hlten um 1699 knapp 6000 Personen. Gleich welchem Gewerbe sie nachgingen, waren sie den einheimischen B\u00fcrgern im wesentlichen gleichgestellt.<br \/>Unter erheblich ung\u00fcnstigeren Bedingungen stand die Zulassung der j\u00fcdischen Vertriebenen: sie mussten einen gewissen Wohlstand nachweisen und sollten \u00bbzur Bef\u00f6rderung des Handels und Wandels\u00ab in Berlin beitragen. Dabei waren sie vom Zunfthandwerk, dem \u00bbordentlichen Handel\u00ab und allen landwirtschaftlichen T\u00e4tigkeiten ausgeschlossen, auch hatten sie zahlreiche Sonderabgaben zu leisten. Zudem erhielt in jeder Familie nur ein Kind das Recht, sich in der Stadt niederzulassen. Die Beschr\u00e4nkungen nahmen bis zur Mitte des 18. Jahrhunderts eher zu als ab und waren deutlich antij\u00fcdischer Tendenz. Bis 1700 lie\u00dfen sich 117 j\u00fcdische Familien in Berlin nieder, um die Jahrhundertmitte lebten hier etwa 1000 Juden.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-8ff2905 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"8ff2905\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4e2f7ab\" data-id=\"4e2f7ab\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f3005c7 elementor-widget elementor-widget-gallery\" data-id=\"f3005c7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;columns&quot;:5,&quot;gap&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:25,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;image_hover_animation&quot;:&quot;shrink-contained&quot;,&quot;gap_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:0,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;gallery_layout&quot;:&quot;masonry&quot;,&quot;columns_tablet&quot;:2,&quot;columns_mobile&quot;:1,&quot;gap_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:10,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;link_to&quot;:&quot;file&quot;,&quot;content_hover_animation&quot;:&quot;fade-in&quot;}\" data-widget_type=\"gallery.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-gallery__container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<a class=\"e-gallery-item elementor-gallery-item elementor-animated-content\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn5.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"f3005c7\" data-elementor-lightbox-title=\"Treppenbanner-Mendelssohn5\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTc4MTAsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9jZW50cnVtanVkYWljdW0uZGVcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjNcLzA4XC9UcmVwcGVuYmFubmVyLU1lbmRlbHNzb2huNS5qcGciLCJzbGlkZXNob3ciOiJmMzAwNWM3In0%3D\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-gallery-image elementor-gallery-item__image\" data-thumbnail=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn5.jpg\" data-width=\"300\" data-height=\"800\" aria-label=\"\" role=\"img\" ><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a class=\"e-gallery-item elementor-gallery-item elementor-animated-content\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn4.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"f3005c7\" data-elementor-lightbox-title=\"Treppenbanner-Mendelssohn4\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTc4MTEsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9jZW50cnVtanVkYWljdW0uZGVcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjNcLzA4XC9UcmVwcGVuYmFubmVyLU1lbmRlbHNzb2huNC5qcGciLCJzbGlkZXNob3ciOiJmMzAwNWM3In0%3D\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-gallery-image elementor-gallery-item__image\" data-thumbnail=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn4.jpg\" data-width=\"300\" data-height=\"800\" aria-label=\"\" role=\"img\" ><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a class=\"e-gallery-item elementor-gallery-item elementor-animated-content\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn3.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"f3005c7\" data-elementor-lightbox-title=\"Treppenbanner-Mendelssohn3\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTc4MTIsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9jZW50cnVtanVkYWljdW0uZGVcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjNcLzA4XC9UcmVwcGVuYmFubmVyLU1lbmRlbHNzb2huMy5qcGciLCJzbGlkZXNob3ciOiJmMzAwNWM3In0%3D\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-gallery-image elementor-gallery-item__image\" data-thumbnail=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn3.jpg\" data-width=\"300\" data-height=\"800\" aria-label=\"\" role=\"img\" ><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a class=\"e-gallery-item elementor-gallery-item elementor-animated-content\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn2.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"f3005c7\" data-elementor-lightbox-title=\"Treppenbanner-Mendelssohn2\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTc4MTMsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9jZW50cnVtanVkYWljdW0uZGVcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjNcLzA4XC9UcmVwcGVuYmFubmVyLU1lbmRlbHNzb2huMi5qcGciLCJzbGlkZXNob3ciOiJmMzAwNWM3In0%3D\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-gallery-image elementor-gallery-item__image\" data-thumbnail=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn2.jpg\" data-width=\"300\" data-height=\"800\" aria-label=\"\" role=\"img\" ><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a class=\"e-gallery-item elementor-gallery-item elementor-animated-content\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn1.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"f3005c7\" data-elementor-lightbox-title=\"Treppenbanner-Mendelssohn1\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTc4MTQsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9jZW50cnVtanVkYWljdW0uZGVcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjNcLzA4XC9UcmVwcGVuYmFubmVyLU1lbmRlbHNzb2huMS5qcGciLCJzbGlkZXNob3ciOiJmMzAwNWM3In0%3D\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-gallery-image elementor-gallery-item__image\" data-thumbnail=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Treppenbanner-Mendelssohn1.jpg\" data-width=\"300\" data-height=\"800\" aria-label=\"\" role=\"img\" ><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-29db319 elementor-reverse-mobile elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"29db319\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7b29823\" data-id=\"7b29823\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7deb5ba elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"7deb5ba\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Good to know.<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e1af75b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"e1af75b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Weitere Informationen zur Ausstellung<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-86c6d96 elementor-list-item-link-inline elementor-widget__width-auto elementor-icon-list--layout-traditional elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"86c6d96\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-familie\/\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-star-of-life\"><\/i>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Begleitband<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-star-of-life\"><\/i>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Pressemitteilung<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-0c7769f\" data-id=\"0c7769f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f93f51f elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f93f51f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"300\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Cover-Moses-Mendelssohn.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17830\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e385d90 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e385d90\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-ba5d2c9\" data-id=\"ba5d2c9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-5d9723c elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"5d9723c\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-5f20c9e\" data-id=\"5f20c9e\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dc976e8 elementor-widget-divider--view-line_text elementor-widget-divider--element-align-center elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"dc976e8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-divider__text elementor-divider__element\">\n\t\t\t\tfinanziert durch\t\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-7385d93 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7385d93\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-e8803a9\" data-id=\"e8803a9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d62c4a7 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d62c4a7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/SDKL-2.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17832\" alt=\"Logo der Stiftung Deutsche Kassenlotterie Berlin: Rechteckige Grafik mit wei\u00dfem Hintergrund. &quot;Stiftung&quot; ist in grauen Gro\u00dfbuchstaben und gefettet (oben mittig), darunter steht der Rest des Titels in kleineren schwarzen Gro\u00dfbuchstaben.\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-be8d0ef\" data-id=\"be8d0ef\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-cef24d6\" data-id=\"cef24d6\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-ebabe16\" data-id=\"ebabe16\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-ea9aff5 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"ea9aff5\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-42826f5\" data-id=\"42826f5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3084911 elementor-widget-divider--view-line_text elementor-widget-divider--element-align-center elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"3084911\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-divider__text elementor-divider__element\">\n\t\t\t\tfinanziert durch\t\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-4ab8ba3 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"4ab8ba3\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-2ff5a2c\" data-id=\"2ff5a2c\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cbf426a elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"cbf426a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/SzBPK-1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17850\" alt=\"Logo der Staatsbibliothek zu Berlin - Preu\u00dfischer Kulturbesitz: Rechteckige Grafik mit wei\u00dfem Hintergrund und blauer Schrift auf der rechten Seite (linksb\u00fcndig, auf drei Zeilen) und einem blauen Quadrat links mit einem wei\u00dfen Adlerkopf in der linken unteren Ecke\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-bc1e9d6\" data-id=\"bc1e9d6\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48a8f66 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"48a8f66\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/JMBerlin-1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17851\" alt=\"Logo des J\u00fcdischen Museum Berlin: Rechteckige Grafik mit Roter Schrift (Titel) auf wei\u00dfem Hintergrund. Links neben dem Titel ist ein roter Kreis mit Umrandung aus wei\u00dfen Dreiecken in unterschiedlicher Gr\u00f6\u00dfe und einer Form in der Mitte, die den Grundriss des Liebeskindbaus abbildet.\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-16309c5\" data-id=\"16309c5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b446b81 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"b446b81\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/SPSuGBB-1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17852\" alt=\"Logo der Stiftung Preussische Schl\u00f6sser und G\u00e4rten Berlin-Brandenburg: Recheckige Grafik mit wei\u00dfem Hintergrund und Titel in blauen Grp\u00dfbuchstaben (zentriert, auf drei Zeilen). Oberhalb des Titels und mittig ausgerichtet ist eine Grafik eines Adlers mit Buch und Schreibfeder in den F\u00fc\u00dfen.\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-660b08c\" data-id=\"660b08c\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-732c5fc elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"732c5fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/JGBerlin-1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17855\" alt=\"Logo der J\u00fcdischen Gemeinde zu Berlin: Quadratische Grafik mit wei\u00dfem Hintergrund. Unten steht der Titel in lateinischen schwarzen Gro\u00dfbuchstaben, dar\u00fcber auf der linken Seite steht in kleinerer wei\u00dfer Schrift der Titel in hebr\u00e4ischen Buchstaben in einem rechteckigen hellblauen Kasten. Rechts in der oberen H\u00e4lfte befindet sich eine Grafik einer Menora (wei\u00df) und eine angedeutete Kuppel einer Synagoge (hellblau) in einem schwarzen Quadrat.\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-6ea76d4 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6ea76d4\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-6b8f993\" data-id=\"6b8f993\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f2cef8e elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f2cef8e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Marianne-Zilkens.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17853\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-75577cb\" data-id=\"75577cb\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b15c4fa elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"b15c4fa\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Eva-Maria-Thimme.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17856\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-9887725\" data-id=\"9887725\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-01bbfeb elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"01bbfeb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Thomas-Lackmann.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17857\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-3b0d143\" data-id=\"3b0d143\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7eb376a elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"7eb376a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Gabriele-Mendelssohn.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17858\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-8430955 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"8430955\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-41eab31\" data-id=\"41eab31\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-90b3f62 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"90b3f62\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/John-Veit-Wilson.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-17860\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-a529f07\" data-id=\"a529f07\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-d766157\" data-id=\"d766157\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-efa41a6\" data-id=\"efa41a6\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-7659160 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7659160\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-eb89c92\" data-id=\"eb89c92\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-7a41d02\" data-id=\"7a41d02\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2246425 elementor-tabs-view-horizontal elementor-widget elementor-widget-tabs\" data-id=\"2246425\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"tabs.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-tabs\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-tabs-wrapper\" role=\"tablist\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-title-3591\" class=\"elementor-tab-title elementor-tab-desktop-title\" aria-selected=\"true\" data-tab=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3591\" aria-expanded=\"false\">I.<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-title-3592\" class=\"elementor-tab-title elementor-tab-desktop-title\" aria-selected=\"false\" data-tab=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3592\" aria-expanded=\"false\">Copyright Bilder<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-title-3593\" class=\"elementor-tab-title elementor-tab-desktop-title\" aria-selected=\"false\" data-tab=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3593\" aria-expanded=\"false\">Impressum<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-title-3594\" class=\"elementor-tab-title elementor-tab-desktop-title\" aria-selected=\"false\" data-tab=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3594\" aria-expanded=\"false\">Danksagung<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"elementor-tabs-content-wrapper\" role=\"tablist\" aria-orientation=\"vertical\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-tab-title elementor-tab-mobile-title\" aria-selected=\"true\" data-tab=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3591\" aria-expanded=\"false\">I.<\/div>\n\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-content-3591\" class=\"elementor-tab-content elementor-clearfix\" data-tab=\"1\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"elementor-tab-title-3591\" tabindex=\"0\" hidden=\"false\"><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-tab-title elementor-tab-mobile-title\" aria-selected=\"false\" data-tab=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3592\" aria-expanded=\"false\">Copyright Bilder<\/div>\n\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-content-3592\" class=\"elementor-tab-content elementor-clearfix\" data-tab=\"2\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"elementor-tab-title-3592\" tabindex=\"0\" hidden=\"hidden\"><p>Bild 1: Mendelssohn Blick in die Ausstellung(c) CJ_Anna Fischer<br \/>Bild 2: Mendelssohn Blick in die Ausstellung(c) CJ_Anna Fischer<br \/>Bild 3: Mendelssohn Blick in die Ausstellung(c) CJ_Anna Fischer<br \/>Bild 4: Mendelssohn Blick in die Ausstellung(c) CJ_Anna Fischer<br \/>Bild 5: Mendelssohn Blick in die Ausstellung(c) CJ_Anna Fischer<\/p><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-tab-title elementor-tab-mobile-title\" aria-selected=\"false\" data-tab=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3593\" aria-expanded=\"false\">Impressum<\/div>\n\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-content-3593\" class=\"elementor-tab-content elementor-clearfix\" data-tab=\"3\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"elementor-tab-title-3593\" tabindex=\"0\" hidden=\"hidden\"><p><strong>MOSES MENDELSSOHN Freunde, Feinde &amp; Familie<\/strong><br \/>Eine Ausstellung der Stiftung Neue Synagoge Berlin \u2013 Centrum Judaicum<br \/><br \/><strong>Kuratorin<\/strong><br \/>Eva-Maria Thimme<br \/>unter Mitarbeit von Frauke Mankartz<br \/><br \/><strong>Projektleitung<\/strong><br \/>Chana Sch\u00fctz<br \/>Hermann Simon<br \/><br \/><strong>AusstelIungsgestaltung<\/strong><br \/>Tina Raccah<br \/>Amelie Thierfelder<br \/><br \/><strong>Projektkoordination<\/strong><br \/>Anna Fischer<br \/><br \/><strong>Ausstellungsb\u00fcro<\/strong><br \/>Mirjam Beddig<br \/>Stephan Kummer<br \/><br \/><strong>\u00d6ffentlichkeitsarbeit<\/strong><br \/>Sarah M. Fischer<br \/><br \/><strong>Ausstellungstechnik<\/strong><br \/>Karl Vollprecht<br \/>Heiko K\u00f6nig<br \/><br \/><strong>Textredaktion<\/strong><br \/>Eva-Maria Thimme<br \/>Frauke Mankartz<br \/>Chana Sch\u00fctz<br \/>Hermann Simon<br \/><br \/><strong>\u00dcbersetzungen<\/strong><br \/>Maria Lanman<br \/>Audioinstallation<br \/>Malte Pott<br \/><br \/><strong>Sprecher<\/strong><br \/>Andreas Sparberg (Deutsch)<br \/>Steve Taylor (Englisch)<br \/><br \/><strong>Aufbau und Ausstellungsbauten<\/strong><br \/>Matzat Museumstechnik, Berlin<br \/>Ronald Koltermann<br \/>Dieter Schultz<br \/><br \/><strong>Lichtinstallation<\/strong><br \/>Victor Kegli, Berlin<br \/><br \/>Drucke<br \/>Fotoreklame, Berlin<br \/>Form art, Berlin<br \/><br \/><strong>Transporte<\/strong><br \/>Hasenkamp Internationale Transporte<br \/><br \/><strong>Restauratoren<\/strong><br \/>Stephan B\u00f6hmer (Papier)<br \/>Roland Enge (Gem\u00e4lde)<br \/>Gesine Siedler (Papier)<br \/>R\u00fcdiger Tertel (Metall)<br \/><br \/><strong>Leihgeber<\/strong><br \/>Gabriele Mendelssohn, Algesheim<br \/>Thomas Lackmann, Berlin<br \/>Eva-Maria Thimme, Berlin<br \/>Marianne Zilkens, K\u00f6ln<br \/>John Veit-Wilson, Gro\u00dfbritannien<br \/>J\u00fcdische Gemeinde zu Berlin<br \/>Staatsbibliothek zu Berlin \u2013 Preu\u00dfischer Kulturbesitz Stiftung J\u00fcdisches Museum Berlin<br \/>Stiftung Preu\u00dfische Schl\u00f6sser und G\u00e4rten<br \/>Berlin-Brandenburg<br \/><br \/><strong>Die Ausstellung wurde<\/strong> finanziert durch<br \/>Stiftung Deutsche Klassenlotterie<\/p><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-tab-title elementor-tab-mobile-title\" aria-selected=\"false\" data-tab=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"elementor-tab-content-3594\" aria-expanded=\"false\">Danksagung<\/div>\n\t\t\t\t\t<div id=\"elementor-tab-content-3594\" class=\"elementor-tab-content elementor-clearfix\" data-tab=\"4\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"elementor-tab-title-3594\" tabindex=\"0\" hidden=\"hidden\"><p><strong>Danksagung<\/strong><br \/><br \/>Besonderer Dank an die Mitarbeiterinnen<br \/>und Mitarbeiter der Stiftung Neue Synagoge<br \/>Berlin \u2013 Centrum Judaicum, die das Projekt<br \/>in vielerlei Hinsicht unterst\u00fctzt haben.<br \/><br \/>Unser herzlicher Dank gilt dar\u00fcber hinaus<br \/>Gabriele Mendelssohn, Algesheim<br \/>Ulrike E. Mendelssohn, Mainz-Finthen<br \/>Andreas Neumann, Berlin<br \/>Roland Sehmieder, Berlin<br \/><br \/>Bernd Schnarr<br \/>bpk Bildagentur f\u00fcr Kunst, Kultur und Geschichte, Berlin<br \/><br \/>Reimar Lacher<br \/>Das Gleimhaus Halberstadt<br \/><br \/>Bettina Erlenkamp, Janine Klemm, Petra Dolle<br \/>Deutsche Fotothek in der S\u00e4chsischen<br \/>Landesbibliothek Staats- und Universit\u00e4tsbibliothek Dresden<br \/><br \/>Heike Kulibaba, Sigrun Reinhardt<br \/>Geheimes Staatsarchiv Preu\u00dfischer Kulturbesitz<br \/><br \/>Judith Lan<br \/>J\u00fcdische Gemeinde zu Berlin<br \/><br \/>Claus Cordes, Thomas D\u00f6ring,<br \/>Angela Weihe Herzog Anton Ulrich<br \/>Museum, Braunschweig<br \/><br \/>Bernhard Andergassen,Roland Schmidt-Hensel,<br \/>Margit Hundertmark, Bettina Schischkoff<br \/>Staatsbibliothek zu Berlin \u2013 Preu\u00dfischer Kulturbesitz<br \/><br \/><strong>B\u00e4rbel Schulte<\/strong><br \/>Stadtmuseum Simeonstift Trier<br \/><br \/><strong><br \/>Anne-Dorte Krause<\/strong><br \/>Stiftung Deutsches Historisches Museum Berlin<br \/><br \/><strong>Michal S. Friedlander,<\/strong> Maren Kr\u00fcger,<br \/>Ulrike Sonnemann, Katrin Strube,<br \/>Ernst Wittmann, Valeska Wolfgram<br \/>Stiftung J\u00fcdisches Museum Berlin<br \/><br \/><strong>Samuel Wittwer, <\/strong>Michaela V\u00f6lkel<br \/>Stiftung Preu\u00dfische Schl\u00f6sser und<br \/>G\u00e4rten Berlin-Brandenburg<br \/><strong><br \/>Barbara Klingner<\/strong><br \/>Universit\u00e4tsbibliothek Leipzig<br \/><br \/><strong>Susan L. Braunstein<\/strong><br \/>The Jewish Museum, New York<br \/><strong><br \/>Sharon Liberman Mintz<\/strong><br \/>The Jewish Theological Seminary, New York<br \/><br \/><strong>Hans-Ulrich Seifert<\/strong><br \/>Universit\u00e4tsbibliothek Trier<br \/><br \/><strong>Susanne Knackmu\u00df<\/strong><br \/>Zentral- und Landesbibliothek,<br \/>Sammlungen des Berlinischen Gymnasiums<br \/>zum Grauen Kloster (Streitsche Stiftung)<\/p><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-53e6f71 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"53e6f71\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-686ca34\" data-id=\"686ca34\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-68f826d elementor-widget elementor-widget-template\" data-id=\"68f826d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"template.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-template\">\n\t\t\t\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"17130\" class=\"elementor elementor-17130\" data-elementor-post-type=\"elementor_library\">\n\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-3498ebd6 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"3498ebd6\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-16a58b2f\" data-id=\"16a58b2f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-1c14acc elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"1c14acc\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-5ead873\" data-id=\"5ead873\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3d0bf96c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3d0bf96c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">J\u00fcdisch. Berlinerisch. Mittendrin.\nMuseum. Authentischer Ort. Alt-Neu.<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-53f5ffec\" data-id=\"53f5ffec\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-29cf44c9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"29cf44c9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-6acc5f15\" data-id=\"6acc5f15\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4d3a820a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4d3a820a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Museum \/ Dauerausstellung<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1b398136 elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"1b398136\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/museum-dauerausstellung\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">weitere Informationen<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-623b7b09 elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-view-default elementor-widget elementor-widget-icon\" data-id=\"623b7b09\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;}\" data-widget_type=\"icon.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-wrapper\">\n\t\t\t<a class=\"elementor-icon\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/museum-dauerausstellung\/\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-synagogue\"><\/i>\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-3de28705\" data-id=\"3de28705\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c50a215 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c50a215\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Besucherinformationen &amp; F\u00fchrungen<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-59dae54d elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"59dae54d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/besucherinformationen\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">weitere Informationen<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4c761db3 elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-view-default elementor-widget elementor-widget-icon\" data-id=\"4c761db3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;}\" data-widget_type=\"icon.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-wrapper\">\n\t\t\t<a class=\"elementor-icon\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/besucherinformationen\/\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-person-booth\"><\/i>\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-6b5e9bb9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6b5e9bb9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-545538ce\" data-id=\"545538ce\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-476875ff elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"476875ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Historisches Archiv &amp; Bildarchiv<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8cf2f62 elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"8cf2f62\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/archiv\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">weitere Informationen<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-161f3101 elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-view-default elementor-widget elementor-widget-icon\" data-id=\"161f3101\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;}\" data-widget_type=\"icon.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-wrapper\">\n\t\t\t<a class=\"elementor-icon\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/historisches-archiv-2\/\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-box-open\"><\/i>\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-747eb474\" data-id=\"747eb474\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3a471a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"c3a471a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Startseite &amp; Home<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cfad48a elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"cfad48a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">weitere Informationen<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3758dc elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-view-default elementor-widget elementor-widget-icon\" data-id=\"e3758dc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;}\" data-widget_type=\"icon.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-wrapper\">\n\t\t\t<a class=\"elementor-icon\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/museum-dauerausstellung\/\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-home\"><\/i>\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-5c5a9b5d elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"5c5a9b5d\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-2c1e9f3a\" data-id=\"2c1e9f3a\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6657c9e4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6657c9e4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Veranstaltungen &amp; Events<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-35654ebd elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"35654ebd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/veranstaltungenss\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">weitere Informationen<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-40e1ac59 elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-view-default elementor-widget elementor-widget-icon\" data-id=\"40e1ac59\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;}\" data-widget_type=\"icon.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-wrapper\">\n\t\t\t<a class=\"elementor-icon\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/veranstaltungens-uebersicht\/\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-calendar-alt\"><\/i>\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-e80ac9d\" data-id=\"e80ac9d\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2ef18fd elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2ef18fd\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-0291970\" data-id=\"0291970\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dd7f0b2 elementor-widget elementor-widget-template\" data-id=\"dd7f0b2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"template.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-template\">\n\t\t\t\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"17133\" class=\"elementor elementor-17133\" data-elementor-post-type=\"elementor_library\">\n\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-473bffa7 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"473bffa7\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2f94c598\" data-id=\"2f94c598\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b61cb80 elementor-widget-divider--view-line_text elementor-widget-divider--element-align-center elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"5b61cb80\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-divider__text elementor-divider__element\">\n\t\t\t\tWeitere Vergangene Ausstellungen\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f7ba35 elementor-grid-4 elementor-grid-tablet-2 elementor-grid-mobile-1 elementor-posts--thumbnail-top elementor-widget elementor-widget-posts\" data-id=\"3f7ba35\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;classic_columns&quot;:&quot;4&quot;,&quot;classic_row_gap&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:0,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;classic_columns_tablet&quot;:&quot;2&quot;,&quot;classic_columns_mobile&quot;:&quot;1&quot;,&quot;classic_row_gap_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;classic_row_gap_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"posts.classic\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-posts-container elementor-posts elementor-posts--skin-classic elementor-grid\" role=\"list\">\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-24283 portfolio type-portfolio status-publish has-post-thumbnail hentry portfolio-categories-aktuelle-ausstellungen\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/gefuehlsdinge\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"768\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-768x768.png\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-26693\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-768x768.png 768w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-300x300.png 300w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-1024x1024.png 1024w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-150x150.png 150w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-1536x1536.png 1536w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-2048x2048.png 2048w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Gefueldinge-NEU-202648-12x12.png 12w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-19469 portfolio type-portfolio status-publish has-post-thumbnail hentry portfolio-categories-aktuelle-ausstellungen\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/zeiten-des-umbruchs\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"768\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1-768x768.jpg\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-19500\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1-768x768.jpg 768w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1-300x300.jpg 300w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1-12x12.jpg 12w, https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ZdU-1.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-18825 portfolio type-portfolio status-publish has-post-thumbnail hentry portfolio-categories-begleitband\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/geraubt-und-genutzt-buecher-von-verfolgten-und-ermordeten-juden-in-berliner-bibliotheken\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"300\" src=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Cover-Geraubt-und-Genutzt.jpg\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-17703\" alt=\"\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-18820 portfolio type-portfolio status-publish hentry portfolio-categories-ausstellungseroeffnungen\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1597379 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"1597379\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e68c0c2\" data-id=\"e68c0c2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9834de9 elementor-widget elementor-widget-template\" data-id=\"9834de9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"template.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-template\">\n\t\t\t\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"17136\" class=\"elementor elementor-17136\" data-elementor-post-type=\"elementor_library\">\n\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-6a6dc3d2 elementor-section-content-middle elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6a6dc3d2\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6d766151\" data-id=\"6d766151\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4ecae4f8 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4ecae4f8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Empfehlen Sie uns!\t\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1dc9a11c\" data-id=\"1dc9a11c\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b0f05e7 elementor-share-buttons--view-icon elementor-share-buttons--skin-flat elementor-share-buttons--color-custom elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-widget elementor-widget-share-buttons\" data-id=\"b0f05e7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"share-buttons.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid\" role=\"list\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf facebook\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-facebook\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf twitter\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf linkedin\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-linkedin\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_reddit\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf reddit\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-reddit\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_whatsapp\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf whatsapp\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-whatsapp\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_pinterest\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf pinterest\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-pinterest\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_vk\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf vk\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-vk\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_email\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Teilen auf email\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"fas fa-envelope\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>kuratiert von Eva-Maria Thimmeunter Mitarbeit von Frauke Mankartz Moses Mendelssohn Man nannte ihn den \u201ePhilosophen von Deutschland\u201c und kaum ein auf seine Reputation bedachter Gelehrter vers\u00e4umte die Gelegenheit, die Bekanntschaft<\/p>","protected":false},"featured_media":17716,"template":"","portfolio-categories":[62,61],"class_list":["post-17715","portfolio","type-portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","portfolio-categories-centrum-judaicum","portfolio-categories-vergangene-ausstellungen"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.1 (Yoast SEO v27.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie - Centrum Judaicum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"kuratiert von Eva-Maria Thimmeunter Mitarbeit von Frauke Mankartz Moses Mendelssohn Man nannte ihn den \u201ePhilosophen von Deutschland\u201c und kaum ein auf seine Reputation bedachter Gelehrter vers\u00e4umte die Gelegenheit, die Bekanntschaft\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Judaicum\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-12-13T11:36:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Moses-Mendelssohn.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"451\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"451\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/\",\"name\":\"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie - Centrum Judaicum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/Moses-Mendelssohn.jpg\",\"datePublished\":\"2012-11-26T09:38:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-12-13T11:36:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/Moses-Mendelssohn.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/08\\\/Moses-Mendelssohn.jpg\",\"width\":451,\"height\":451},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Portfolio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/portfolio\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/\",\"name\":\"Centrum Judaicum\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/#organization\",\"name\":\"Centrum Judaicum\",\"url\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Logo_Stiftung_Neue_Synagoge_Berlin_Gold_.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Logo_Stiftung_Neue_Synagoge_Berlin_Gold_.png\",\"width\":1188,\"height\":409,\"caption\":\"Centrum Judaicum\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/centrumjudaicum.de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie - Centrum Judaicum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie","og_description":"kuratiert von Eva-Maria Thimmeunter Mitarbeit von Frauke Mankartz Moses Mendelssohn Man nannte ihn den \u201ePhilosophen von Deutschland\u201c und kaum ein auf seine Reputation bedachter Gelehrter vers\u00e4umte die Gelegenheit, die Bekanntschaft","og_url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/","og_site_name":"Centrum Judaicum","article_modified_time":"2023-12-13T11:36:41+00:00","og_image":[{"width":451,"height":451,"url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Moses-Mendelssohn.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/","url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/","name":"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie - Centrum Judaicum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Moses-Mendelssohn.jpg","datePublished":"2012-11-26T09:38:00+00:00","dateModified":"2023-12-13T11:36:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/#primaryimage","url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Moses-Mendelssohn.jpg","contentUrl":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Moses-Mendelssohn.jpg","width":451,"height":451},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/moses-mendelssohn-freunde-feinde-und-familie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Portfolio","item":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/portfolio\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Moses Mendelssohn: Freunde, Feinde und Familie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/#website","url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/","name":"Centrum Judaicum","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/#organization","name":"Centrum Judaicum","url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Logo_Stiftung_Neue_Synagoge_Berlin_Gold_.png","contentUrl":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Logo_Stiftung_Neue_Synagoge_Berlin_Gold_.png","width":1188,"height":409,"caption":"Centrum Judaicum"},"image":{"@id":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/17715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/portfolio"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/17715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18373,"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/17715\/revisions\/18373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"portfolio-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumjudaicum.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio-categories?post=17715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}